Περιγραφή προβλήματος
Στην καθημερινή ζωή της πόλης μας, η μετακίνηση στα πεζοδρόμια και στους πεζοδρόμους δεν είναι εξίσου εύκολη για όλους. Ανωμαλίες στο έδαφος, σπασμένα πλακάκια, εμπόδια, μεγάλες κλίσεις ή στενά περάσματα δυσκολεύουν σημαντικά τη μετακίνηση ανθρώπων που χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο, καρότσι, αλλά και ηλικιωμένων ή γονέων με μικρά παιδιά. Παρότι τα προβλήματα αυτά είναι ορατά στην καθημερινότητα, συχνά παραμένουν αποσπασματικά καταγεγραμμένα, χωρίς τεκμηριωμένα δεδομένα που να μπορούν να αξιοποιηθούν από τους αρμόδιους φορείς.
Ένα βασικό ζήτημα είναι ότι η ποιότητα των διαδρομών αξιολογείται συνήθως υποκειμενικά, χωρίς κοινή μεθοδολογία και χωρίς χωρική απεικόνιση που να επιτρέπει σύγκριση, προτεραιοποίηση και σχεδιασμό παρεμβάσεων. Επιπλέον, δεν υπάρχει ένας ανοιχτός, προσβάσιμος τρόπος να παρουσιαστούν αυτά τα δεδομένα στο ευρύ κοινό, ώστε να ενισχυθεί ο δημόσιος διάλογος γύρω από την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη.
Το πρόβλημα αυτό συνδέεται άμεσα με τη θεματική της ψηφιακής ευημερίας, καθώς αφορά τη δυνατότητα όλων των πολιτών να κινούνται με ασφάλεια και αξιοπρέπεια στον δημόσιο χώρο. Η έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων περιορίζει τόσο την ενημέρωση των πολιτών όσο και τη λήψη αποφάσεων από τους φορείς, αναδεικνύοντας την ανάγκη για τεχνολογικά εργαλεία που να λειτουργούν ως σύμμαχοι της κοινωνικής ευημερίας.
Περιγραφή προτεινόμενης λύσης
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος της αποσπασματικής και υποκειμενικής αξιολόγησης της προσβασιμότητας, προτείνουμε το AccessCity: ένα εκπαιδευτικό και τεχνολογικό σύστημα καταγραφής και χαρτογράφησης της ποιότητας των διαδρομών στα πεζοδρόμια της πόλης.
Η λύση βασίζεται στη χρήση μιας φορητής συσκευής που τοποθετείται σε καρότσι και χρησιμοποιείται από εκπαιδευμένες ομάδες μαθητών. Η συσκευή καταγράφει τη γεωγραφική θέση της διαδρομής μέσω GPS και μετρά τις δονήσεις που προκαλούνται από το έδαφος, προσφέροντας αντικειμενικά δεδομένα για την ομαλότητα ή τη δυσκολία της μετακίνησης. Τα δεδομένα αυτά μεταφέρονται σε ψηφιακή εφαρμογή, όπου οργανώνονται, ερμηνεύονται και απεικονίζονται πάνω σε χάρτη.
Κάθε διαδρομή αποτυπώνεται ως χρωματισμένη γραμμή (πράσινη, πορτοκαλί ή κόκκινη), ανάλογα με την ποιότητά της, και συνοδεύεται από παρατηρήσεις για τα είδη των προβλημάτων (π.χ. εμπόδια, σπασμένο δάπεδο, μεγάλες κλίσεις) καθώς και από φωτογραφική τεκμηρίωση. Τα αποτελέσματα συγκεντρώνονται σε έναν δημόσιο χάρτη προσβασιμότητας, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για ενημέρωση των πολιτών όσο και για τεκμηριωμένη επικοινωνία με τους αρμόδιους φορείς.
Η πρακτική χρησιμότητα του AccessCity έγκειται στο ότι μετατρέπει την καθημερινή εμπειρία μετακίνησης σε μετρήσιμα, οπτικοποιημένα δεδομένα, δημιουργώντας μια κοινή βάση αναφοράς για διάλογο, σχεδιασμό και δράση γύρω από την προσβασιμότητα στον αστικό χώρο.
Περιγραφή Ψηφιακών Εφαρμογών και Τεχνολογίας που χρησιμοποιήθηκε
Για την υλοποίηση του AccessCity αξιοποιούμε σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες και εργαλεία STEM, με έμφαση στη βιωματική μάθηση και στον παιδαγωγικό χαρακτήρα της κατασκευής. Κεντρικό ρόλο έχει ο μικροελεγκτής FireBeetle 2 ESP32, ο οποίος λειτουργεί ως η “καρδιά” της συσκευής καταγραφής. Σε αυτόν συνδέθηκαν αισθητήρας δονήσεων (επιταχυνσιόμετρο) και μονάδα GPS, ώστε να συλλέγονται δεδομένα θέσης και ποιότητας εδάφους σε πραγματικό χρόνο.
Ο προγραμματισμός της συσκευής γίνεται στο περιβάλλον Arduino, όπου οι μαθητές αναπτύσσουν κώδικα για τη δειγματοληψία των δεδομένων, τη βασική επεξεργασία τους και την ασύρματη επικοινωνία μέσω Bluetooth Low Energy (BLE). Η χρήση του BLE επιλέχθηκε ώστε η συσκευή να επικοινωνεί με κινητό τηλέφωνο με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας και σταθερότητα.
Για την πλευρά της εφαρμογής κινητού, χρησιμοποιείτε το MIT App Inventor, το οποίο επιτρέπει στους μαθητές να σχεδιάσουν γραφικά περιβάλλοντα, να διαχειριστούν δεδομένα και να τα απεικονίσουν σε χάρτη με χρήση OpenStreetMap. Παράλληλα, δημιουργήθηκαν δοκιμαστικά και εικονικά σενάρια καταγραφής, ώστε να παρουσιαστεί η λειτουργία του συστήματος ακόμη και πριν την πλήρη ολοκλήρωση της εφαρμογής.
Ο σχεδιασμός των εξαρτημάτων τα οποία στεγάζουν τα ηλεκτρονικά στοιχεία και τοποθετούνται στο δοκιμαστικό καρότσι που έχουμε γίνεται στο TinkerCAD και η κατασκευή τους γίνεται στους 3Δ εκτυπωτές του σχολείου μας.
Ο πρωτότυπος χαρακτήρας της προσέγγισης έγκειται στον συνδυασμό φυσικών μετρήσεων, χαρτογραφικής απεικόνισης και εκπαιδευτικού προγραμματισμού, μετατρέποντας την τεχνολογία σε εργαλείο κοινωνικής παρατήρησης και τεκμηρίωσης.
Σύνδεση Θεματικής με Ψηφιακή Ευημερία, Τεχνητή Νοημοσύνη και Κοινωνική Ευημερία
Το AccessCity συνδέεται άμεσα με τη θεματική του διαγωνισμού «Η τεχνολογία ως σύμμαχος», καθώς αξιοποιεί τις ψηφιακές τεχνολογίες όχι για να προσθέσει ακόμη μία εφαρμογή στην καθημερινότητα των πολιτών, αλλά για να ενισχύσει την κατανόηση, τη συμπερίληψη και τη συλλογική ευημερία στον δημόσιο χώρο. Η ψηφιακή ευημερία, στο πλαίσιο του έργου, αφορά τη χρήση της τεχνολογίας με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της ισότιμης πρόσβασης όλων στην πόλη.
Μέσα από τη συλλογή και οπτικοποίηση δεδομένων, η τεχνολογία λειτουργεί ως εργαλείο ενδυνάμωσης: μετατρέπει την εμπειρία της μετακίνησης σε τεκμηριωμένη πληροφορία που μπορεί να αξιοποιηθεί από πολίτες και φορείς. Παράλληλα, εισάγει τους μαθητές σε βασικές έννοιες ανάλυσης δεδομένων και λήψης αποφάσεων, που αποτελούν θεμέλια της σύγχρονης τεχνητής νοημοσύνης. Αν και το AccessCity δεν εφαρμόζει άμεσα αλγορίθμους AI, προετοιμάζει το έδαφος για μελλοντική αξιοποίηση τους, όπως η αυτόματη ταξινόμηση διαδρομών ή η ανίχνευση προτύπων προσβασιμότητας.
Η κοινωνική ευημερία ενισχύεται μέσα από τη συνεργασία, τον διάλογο και τη σύνδεση διαφορετικών ομάδων: μαθητών, εκπαιδευτικών, φορέων αναπήρων και τοπικής αυτοδιοίκησης. Η τεχνολογία γίνεται αφορμή για ανθρώπινη επαφή, συλλογική δράση και ουσιαστική συζήτηση γύρω από μια πιο δίκαιη και προσβάσιμη πόλη για όλους.
Κοινωνικός αντίκτυπος της προτεινόμενης λύσης
Ο κοινωνικός αντίκτυπος του AccessCity αφορά άμεσα την τοπική κοινότητα και ιδιαίτερα ομάδες πολιτών που επηρεάζονται περισσότερο από την ποιότητα των δημόσιων διαδρομών. Άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένοι, γονείς με καρότσια και γενικότερα άνθρωποι με μειωμένη κινητικότητα επηρεάζονται καθημερινά από την κατάσταση των πεζοδρομίων, συχνά χωρίς να υπάρχει συστηματική καταγραφή των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν.
Το AccessCity προσφέρει έναν νέο τρόπο ανάδειξης αυτών των ζητημάτων, μετατρέποντας την εμπειρία της μετακίνησης σε ορατά και κατανοητά δεδομένα. Μέσα από τον δημόσιο χάρτη προσβασιμότητας, τα προβλήματα δεν παραμένουν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά αποκτούν χωρική και ποιοτική αποτύπωση. Αυτό επιτρέπει στους πολίτες να ενημερώνονται, να ευαισθητοποιούνται και να συμμετέχουν πιο ενεργά στον δημόσιο διάλογο για την πόλη τους.
Παράλληλα, ο αντίκτυπος είναι και εκπαιδευτικός. Οι μαθητές αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο ως παρατηρητές και ερευνητές του αστικού χώρου, αναπτύσσοντας κοινωνική ενσυναίσθηση, κριτική σκέψη και υπευθυνότητα. Η διαδικασία της καταγραφής και της παρουσίασης των δεδομένων τους φέρνει σε επαφή με πραγματικά κοινωνικά ζητήματα και ενισχύει τη σύνδεσή τους με την τοπική κοινωνία.
Τέλος, το έργο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τεκμηριωμένη επικοινωνία με φορείς και αρχές, συμβάλλοντας σε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις και σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που λαμβάνει υπόψη την προσβασιμότητα ως βασικό στοιχείο κοινωνικής ευημερίας.
